ورزش در افغانستان

در افغانستان ورزشهای ملی و بینالمللی وجود داشته که بعضی از ورزشها پس از قرن ۱۸ توسط انگلیسها ترکها و کمیته ملی المپیک افغانستان در کشور مروج شدهاست. زیادترین فعالیهای ورزشی را جوانان و نوجوانان به پیش میبرند. همانطوری که بازیهای المپیک باعث گردیدهاست تا هزاران ورزشکاران جهان تلاش میورزند تا درین مسابقات شرکت نموده شهرت و ثروت کسب نمایند در افغانستان جشن نوروز (میله گل سرخ)، روزهای آزادی و مذهبی مرکز تشویق ورزش کاران افغانستان بودهاند. درین روزهای خجسته از طرف شاهان و بزرگان افغان به ورزش کاران انعام داده میشد که این عنعنه تا اکنون دوام دارد.

تاریخچه ورزش در افغانستان

حرکات ورزش غیر منظم از قبیل دویدن شکار نمودن، شنا نمودن کوه گردی از پیدایش انسان طور طبیعی وجود داشت. اولین رقص منظم در دور آتش توسط آریایها بنا گردید. این ورزش با خواندن سرودها و خوردن شراب سونا اجرا میشد. پس از بو جود آمدن نیزه تیر کمان تمرینات نشان زنی، تمرینات اکرباتیک، کشتیگیری واسپ دوانی جای رقصها را میگیرد. با ورود یونانیان در بلخ و ازدواج با رخسانه دختر شاه باختر ورزشهای منظم کشتیگیری، اسپ دوانی ورزشهای اکروباتیک و ژیمناستیک رونق بهتر گرفته و در نوروز مسابقات ورزشی صورت میگرفت. پس از مرگ اسکندر رخسانه این قوماندان غرب در انکشاف سپورت و تمدن بلخ سهم ارزنده را گرفت. جشن چهل روزه نوروز بلخ سر آغاز تفریحات و ایام مسابقات ورزشهای منظم در افغانستان بود که تا اکنون این جشن ادامه دارد. در جشن نوروز مسابقات بزکشی، نیزه بازی، سرکس (ناتک)، اسپ دوانی، بیل بازی، سگ جنگی، صحنه آواز خوانی، شتر جنگی، تخم جنگی، پهلوانی، قوچ جنگی در شهر مزار شریف الی چهل روز دوام دارد. پس از قرن ۱۸ مسابقات ورزشی نه تنها اهمیت تربیت بدنی بلکه اهمیت سیاسی واقتصادی را بخود گرفت. در سال ۱۸۳۹ورزش بیسبال (توپ دنده) و کرکت توسط انگلیسها در افغانستان مروج گشت؛ ولی بزودی از طرف ملا ایمامان بازی کرکت ممنوع قرار داده شد. پس از قرن ۱۹ورزشهای فوتبال والیبال بسکتبال در مکاتب به حیث مضمون رسمی تدریس داده شد. در سال ۱۹۲۳ غازی ستدیم از طرف شاه اماناله افتتاح گردید. درسال ۱۹۳۳ فدراسیون فوتبال در افغانستان تأسیس گردیده افغانستان دارای تیم ملی فوتبال شد. برای اولین بار تیم افغانستان در بازهای المپیک سال ۱۹۳۶ شرکت جست. اولین مسابقه بینالمللی فوتبال افغانستان در مقابل تیم ایران در سال ۱۹۴۱ در غازی ستدیم اجرا شد که هیچیک برنده نشدند. درسال ۱۹۴۸ افغانستان عضو فدراسیون بینالمللی فوتبال گردید. درهمین سال مسابقه را در بازیهای المپیک لندن اجرا نمودند. درین مسابقه افغانستان برنده نشد. سپس تیمهای فوتبال و پهلوانی در هر دوره المپیک شرکت میجست. درسال ۱۹۶۴ پهلوان محمد ابراهیم در مسابقات المپیک توکیو پهلوان نمبر پنجم شد. در سال ۱۹۶۵ فدراسیون بادی بلدینگ (بدنسازی) تشکیل شد. در سال ۱۹۶۷گلف قرغه کابل افتتاح شد. ۱۹۶۸شرکت افغانستان در المپیک تابستانی مکزیکو سیتی شرکت نمود. ۱۹۷۲حضور تیم المپیک افغانستان در المپیک مونشن جرمنی شرکت جست. در سال ۱۹۷۸گلف کلاب کابل بسته شد. در سال ۱۹۸۰افغانستان در رقابتهای المپیک تابستانی مسکو اشتراک یافت. همانند المپیکهای پیشین تیم المپیک افغانستان موفق به دریافت مدالی نشد. در سال ۱۹۸۴ دولت دموکراتیک افغانستان نگذاشت ورزش کاران افغانی در مسابقات المپیک لوس آنجلس شرکت ورزند. دولت افغانستان رسماً المپیک ۱۹۸۴ لس آنجلس آمریکا را تحریم کرد. در سال ۱۹۸۵ فدراسیون ملی ژیمناستیک افغانستان تشکیل یافت. در سال ۱۹۸۸ بازیکنان افغانستان در المپیک کوریای جنوبی اشتراک ورزیدند. بزکشی بعنوان یکی از ورزشها و تفریحات افغانها در فیلم رامبو ۳ و با بازیگری سیلوستر استالون به جهانیان معرفی گردید. در سال ۱۹۹۳ میدان گلف کلاب کابل بازگشایی شد. در همین سال طیاره حامل ورزشکاران تیم بادی بلدینگ (بدنسازی) افغانستان در مزار شریف سقوط کرد و تمام ۱۲ نفر اعضای تیم کشته شدند. در سال ۱۹۹۶ افغانستان در رقابتهای المپیک آتلانتا حضور یافت. در زمان طالبان ورزش فوتبال و والیبال فعال بود ولی صرف مسابقات داخلی صورت میگرفت. پس از سال ۲۰۰۱ دروازه ورزش بروی کشور اعم از زنان ومردان باز شد. در جنوری سال ۲۰۰۲ اولین مسابقه ورزشی فوتبال در غازی ستدیم بین تیم ملی افغانستان و انگلند برگزار گردید. از آن به بعد در مرحله اول افغانهای که در کشورهای خارج زندگی میکردند در تیمهای ورزشی افغانستان منسجم شدند. اولین حضور افغانستان در مسابقههای جهانی پس از ۲۸ سال، حضور در بازیهای آسیایی بوسان کره جنوبی سال ۲۰۰۲ بود؛ و پس ۲۰۰۶ باشگاههای داخل خاک خود کفا گردیده مسابقات را با کشورهای خارج براه انداخته در هر گوشه و کنار کشور باشگاهها و فدراسیونهای ورزشی را بنا نمودند؛ که پس از ۲۰۱۱ نتیجه خوب بدست آوردند.

ورزشهای ملی افغانستان

عبارت از ورزشهای است که از خاک افغانستان یا از اقوام ساکن آریانا، باختر، خراسان و افغانستان برخاسته درهمین کشور رشد نموده باشد. ورزشهای ملی یکی از سنن افغانی نیز میباشد. مهمترین ورزشهای ملی افغانستان عبارتند از بزکشی، اسپ دوانی، خر دوانی، کشتیگیری، شمشیر جنگی، بیل بازی، چوب جنگی شناوری، دویدن، درخت بازی، ناتک، نیزه بازی، سنگ دورکان، دست بردکان، شرط زنی، یخ مالک زنی، نفس بردکان، توپ دنده و دنده کلک میباشد.

عبارت از ورزشهای است که از خاک افغانستان یا از اقوام ساکن آریانا، باختر، خراسان و افغانستان برخاسته درهمین کشور رشد نموده باشد. ورزشهای ملی یکی از سنن افغانی نیز میباشد. مهمترین ورزشهای ملی افغانستان عبارتند از بزکشی، اسپ دوانی، خر دوانی، کشتیگیری، شمشیر جنگی، بیل بازی، چوب جنگی شناوری، دویدن، درخت بازی، ناتک، نیزه بازی، سنگ دورکان، دست بردکان، شرط زنی، یخ مالک زنی، نفس بردکان، توپ دنده و دنده کلک میباشد.

تفریحات ملی افغانها

فریح نمودن یکی از خصوصیات انسانی بوده که بمنظور رفع خستگی و دقت مورد استفاده قرار میگیرد. در افغانستان تفرجگاه مردانه و زنانه از هم تفاوت دارد معمولاً تفریح مردم روستاها زیارت رفتن و دیدن اقارب نزدیک است؛ ولی در شهرها بعضی از مردم با فامیل خود در جاهای تفریحی دور از شهر میروند. مردم شهر کابل قبلاً در روزهای رخصتی عمومی میله پغمان، بندقرغه، استالف سالنگ، خواجه صفا، گلبهار، چوک ارغندی، دره پشهای، سروبی، جلالآباد و روضه سخی غرض تفریح و استراحت بدن میرفتند. پس از سال ۱۳۵۸ مردم افغانستان از نعمت تفریح و استراحت بدن محروم شدند. پس ورود طالبان درخاک طبقه اناث افغانستان از بیرون رفتن تفریح نمودن ورزش نمودن رفتن به مدرسه دفاتر کار وغیره محروم شدند. با وجودیکه پس از سال ۲۰۰۱ در افغانستان برای زنها حقوق داده شدهاست؛ ولی حوادث طالبان، به قدرت نشستن دوباره جهادیها و تندروان در دستگاه دولت مجال نداد تا زنها مانند سالهای قبل از ۱۳۷۲ زندگی نمایند. از اینکه فعلاً امنیت کشور تضمین نیست مردم از سفر نمودن به خارج شهر تا حدود امکان امتناع میورزند. مهمترین تفرجگاههای افغانستان عبارتند از دره آجر، درنور، بدخشان، درواز، پامیر، بند شیوا، بند امیر، آب استاده غزنی، زیارتهای هرات، قندهار، روضه مزارشریف، سالنگها، گلدره، شکر دره، گلغندی، پنجشیر، در زمستان سروبی و جلالآباد و… میباشد

ریاست المپیک در افغانستان

ر سال ۱۳۱۳ خورشیدی بر بنیاد هدایت محمد ظاهر شاه اسبق افغانستان انجمن ورزش در چارچوب اردو (وزارت حرب) ایجاد شد. این اداره در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تحت اداره صدارت افغانستان به نام ریاست ورزش و حفظ الصحه مسما شد. بر اساس منشور کمیته بینالمللی المپیک، افغانستان در سال ۱۹۳۴ میلادی، پنج رشته فعال ورزشی اش را مانند: (فوتبال، پهلوانی، هاکی، اتلتیک خفیفه و ثقیله) را به کمیته معرفی نمود. به تاریخ ۲۵ سرطان ۱۳۱۳ خورشیدی برابر با سال ۱۹۳۴ میلادی کمیته المپیک افغانستان در جمع خانواده المپیک بینالمللی پیوست؛ و در سال ۱۳۱۵ خورشیدی مطابق ۱۹۳۶ میلادی ریاست ورزش و حفظ الصحه به نام کمیته ملی المپیک شناخته شد. در فرجام در سال ۱۳۶۲ خورشیدی به نام ریاست عمومی تربیت بدنی و سپورت و کمیته ملی المپیک ایجاد شد که مقرره آن از طریق وزارت عدلیه وقت در جریده رسمی شماره مسلسل ۶۳۶ سال ۱۳۶۶ به نشر رسیدهاست. ورزشکاران افغان برای نخستین بار در رشتههای هاکی و دوش ۱۰۰ متر در سال ۱۹۳۶ میلادی در یازدهمین د ور بازیهای المپیک که در برلین آلمان برگزار گردید شرکت ورزیدند که ورزشکاران هاکی افغانستان به مقام سوم دست یافتند.

کسانیکه از سال ۱۳۱۴ خورشیدی تا حالا مسؤولیت رهبری ریاست عمومی تربیت بدنی و سپورت، کمیته ملی المپیک را داشتهاند قرار ذیل اند: محمد یعقوب خان، شهزاده محمد یوسف، محمد فاروق سراج مشهور به سردار آغا، محمد کریم سراج، عبدالوحید اعتمادی، عبدالغفار حسنی، انجنیر نصیر احمد،....... محمد انور جگدلک،...... مطمئن، مولوی قلم الدین و محمد ظاهر اغبر به عهده گرفتهاند.

ریاست المپیک در افغانستان

ر سال ۱۳۱۳ خورشیدی بر بنیاد هدایت محمد ظاهر شاه اسبق افغانستان انجمن ورزش در چارچوب اردو (وزارت حرب) ایجاد شد. این اداره در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تحت اداره صدارت افغانستان به نام ریاست ورزش و حفظ الصحه مسما شد. بر اساس منشور کمیته بینالمللی المپیک، افغانستان در سال ۱۹۳۴ میلادی، پنج رشته فعال ورزشی اش را مانند: (فوتبال، پهلوانی، هاکی، اتلتیک خفیفه و ثقیله) را به کمیته معرفی نمود. به تاریخ ۲۵ سرطان ۱۳۱۳ خورشیدی برابر با سال ۱۹۳۴ میلادی کمیته المپیک افغانستان در جمع خانواده المپیک بینالمللی پیوست؛ و در سال ۱۳۱۵ خورشیدی مطابق ۱۹۳۶ میلادی ریاست ورزش و حفظ الصحه به نام کمیته ملی المپیک شناخته شد. در فرجام در سال ۱۳۶۲ خورشیدی به نام ریاست عمومی تربیت بدنی و سپورت و کمیته ملی المپیک ایجاد شد که مقرره آن از طریق وزارت عدلیه وقت در جریده رسمی شماره مسلسل ۶۳۶ سال ۱۳۶۶ به نشر رسیدهاست. ورزشکاران افغان برای نخستین بار در رشتههای هاکی و دوش ۱۰۰ متر در سال ۱۹۳۶ میلادی در یازدهمین د ور بازیهای المپیک که در برلین آلمان برگزار گردید شرکت ورزیدند که ورزشکاران هاکی افغانستان به مقام سوم دست یافتند.

کسانیکه از سال ۱۳۱۴ خورشیدی تا حالا مسؤولیت رهبری ریاست عمومی تربیت بدنی و سپورت، کمیته ملی المپیک را داشتهاند قرار ذیل اند: محمد یعقوب خان، شهزاده محمد یوسف، محمد فاروق سراج مشهور به سردار آغا، محمد کریم سراج، عبدالوحید اعتمادی، عبدالغفار حسنی، انجنیر نصیر احمد،....... محمد انور جگدلک،...... مطمئن، مولوی قلم الدین و محمد ظاهر اغبر به عهده گرفتهاند.

فرهنگ ورزش در افغانستان

افغانستان یک کشور اسلامی عقب مانده چندین ملیتی و چندین مذهبی میباشد. علاقمندان ورزش معمولاً افراد تحصیل کرده و کارکنان قوای مسلح میباشد. کسانیکه از نعمت سواد محروم اند به توپ بازی بخصوص فوتبال و والیبال علاقمند نیستند. در میان باشندگان قریهها و شهرهای کوچک بخصوص میان تند روان روایات است که مسلمانان باید توپ بازی نکنند اجرا کننده آن گناهکار است. در افغانستان یک تعداد هندوها را بنام حسینی میگویند. گویند زمان که سر امام حسین را افراد یزید از تن جدا کردند یکنفر هندو سر را به خانه خود برد و نگهداشت. پس از لحظات افراد یزید اطلاع مییابد که سر امام حسین در خانه هندو مخفی شدهاست. نزد هندو میآیند میگویند سر را بما دهید که ما با این سر توپ بازی کنیم. هندو سر پسر خودرا به افراد یزید داد پس از لحظه افراد یزید آمد گفت سر راکه تو بما دادی تقلبی بود در چند پا زدن ازهم شکست. سر حقیقی امام حسین را بما بده !درغیر تورا میکشیم. به همین ترتیب افراد یزید شش بار میآیند سر حقیقی را میخواهند. هندو سر شش پسر خودرا به افراد یزید میدهد ولی آنها بار هفتم هم میآیند میگویند این سرها تقلبی بود سر اصلی را بما بده بالاخره هندو نزد سر امام حسین میرود میگوید قربان این آخرین اولاد من است که بخاطر شما قربانی میکنم ولی آنها باز خواهد آمد وسر خواهند خواست! بگوید چکنم تا آنها دوباره نیایند. سر گفت که مقدار از خون مرا در سر پسرت بزن و بعداً برایشان بده. هندو چنین کارا اجرا کرد. افراد یزید چندین ساعت سر را بطرف یکی دیگر شوت کردند ولی سر نشکست. سپس آنها سر را رها کرده بطرف کار بار رفتند. به همین قصه مردم از توپ بازی دوری میکنند. در قریه جات پهلوانی خردوانی و بزکشی اجازه است. دختران جوان شهرها و دهات بخاطر فرهنگ پوسیده نمیتوانند هرنوع ورزش را تعقیب کنند؛ که عمدهترین آن قرار ذیل اند.

1. رسوم فرهنگ و مذهب افغانستان برای دختران اجازه سپورت را نمیدهند.
2. در افغانستان پرده بکر دختران حیاتی است. اگر یک دختر افغان پرده بکر آن به علت نامعلوم ازبین رفته باشد دیگر شوهر نخواهد توانست تا آخر عمر بدنام و بد بخت خواهد بود. فامیلها به همین علت دختران خودرا به هیچ نوع سپورت اجازه نمیدهند.
3. تندروان مخالف هر نوع ورزش اند. صرف پهلوانی و وزن برداری را تحت شرایط اجازه میدهند.
4. ورزشهای که کشورهای عیسوی بدان بازی میکنند، ورزشهای که توسط انگلیسیها به افغانستان وارد شدهاست بازی کفار دانسته آنرا حرام میدانند. ملا ایمامان این بازیها را شیطانی میپندارند.

• ۵ همکاری دولت: دولتهای که تابع جامعه عقب مانده باشد نمیتواند سپورت را رشد دهد. در افغانستان پس از ۱۳۷۲دولتها تابع جامعه عقب مانده بوده به ورزش چندان علاقمندی ندارند.

نوشته شده توسط latif ahadi در شنبه ششم آبان ۱۳۹۶ ساعت 11:29 موضوع | لينک ثابت